Tayland’a geldiniz veya internetten Taylandlı biriyle tanıştınız.
Adını sordunuz ve size şöyle bir cevap verdi: “Merhaba, benim adım Bira (Beer).”
Şaka yaptığını sandınız, güldünüz. Sonra yanındaki arkadaşına döndünüz, o da “Benim adım da Bomba (Bomb)” dedi.
Diğeri “Ben Banka (Bank)”, öbürü “Ben Krep (Pancake)”…
Bir an için kendinizi ciddi bir ortamda değil de, bir çizgi film setinde veya ilkokulun İngilizce dersinde sanabilirsiniz. Ama şaşırmayın ve sakın gülmeyin. Çünkü bu insanlar size gerçekten kendilerini tanıtıyorlar.
Nüfus cüzdanında yazmasa da, Taylandlıların hayatı “Nicknameler” (Takma İsimler) üzerine kuruludur. Ve bu isimler, bizim bildiğimiz “Boncuk, Şeker” gibi lakaplardan çok daha öte, derin bir kültürel altyapıya sahiptir.
Gelin, bir Taylandlının kimliğindeki o uzun Sanskritçe destanlardan, neden çocuklarına “Domuz” veya “Mercedes” ismini koyduklarına kadar uzanan bu garip hikayeyi inceleyelim.
1. Gerçek İsimler: Sadece Resmi Evraklar ve Mezar Taşları İçin
Taylandlıların iki ismi vardır:
- Chue Jing (Gerçek İsim): Kimlik kartında yazar.
- Chue Len (Oyun İsmi / Takma İsim): Hayatın %99’unda kullanılan isim.
Gerçek isimler (Soyadı ve Adı) genellikle Sanskritçe kökenlidir. Astrolojik hesaplamalarla, keşişler tarafından konulur ve inanılmaz derecede uzundur. Anlamları çok derin, spiritüel ve “havalı”dır.
Örnek bir gerçek isim: “Kittiphong Udomthanasap”
Şimdi bir düşünün; ilkokulda öğretmenin yoklama aldığını veya arkadaşınızın size seslendiğini…
- “Hey Kittiphong Udomthanasap, topu bana at!”
Bu imkansız değil mi? İşte bu yüzden gerçek isimler sadece; pasaportlarda, hastane kayıtlarında, mezuniyet törenlerinde ve çok resmi devlet işlerinde kullanılır.
Hatta o kadar az kullanılır ki, çok yakın arkadaşlar bile birbirlerinin gerçek isimlerini ve soyadlarını bilmeyebilirler!
2. Neden Çocuğuma “Şişko” Diyeyim? (Karanlık Bir Geçmiş)
Peki, gerçek isimleri kullanmıyorlarsa neden birbirlerine “Moo” (Domuz), “Nu” (Fare) veya “Kob” (Kurbağa) diyorlar?
Bunun kökeni, eski Tayland batıl inançlarına ve “Kötü Ruhlar”a dayanıyor.
Eskiden bebek ölümlerinin yüksek olduğu zamanlarda, Taylandlılar yeni doğan bebekleri kötü ruhların veya hayaletlerin kıskanıp çaldığına (öldürdüğüne) inanırlardı.
İnanışa göre; eğer bebeğe “Melek”, “Güzel”, “Değerli” gibi güzel bir isim verirseniz, kötü ruhlar “Aa ne güzel bebekmiş, bunu alalım” diyebilirdi.
Bu yüzden aileler ruhları kandırmak ve iğrendirmek için bebeklerine doğar doğmaz “çirkin” isimler takarlardı:
- Moo: Domuz
- Ouan: Şişko
- Gop: Kurbağa
- Ma: Köpek
Ruhlar gelip de bebeğin adının “Domuz” olduğunu duyunca, “Aman bu değersiz bir şeymiş” deyip bebeği rahat bırakırlarmış.
İşte bugün bile Taylandlı bir kızın adının “Domuz” (Moo) olması, ona hakaret edildiği anlamına gelmez; aksine geleneksel bir koruma kalkanıdır.
3. Modern Dönem: Ormandan Şehre İniş
Günümüzde tıp ilerledi, bebek ölümleri azaldı ama “Takma İsim” geleneği asla bitmedi. Sadece isimlerin kategorisi değişti.
Artık aileler çocuklarına hayvan isimleri yerine; zenginliği, başarıyı, teknolojiyi veya sadece “kulağa hoş gelen İngilizce kelimeleri” isim olarak veriyorlar. Ancak bazen İngilizce kelimelerin anlamlarını tam bilmedikleri için (veya umursamadıkları için) ortaya komik durumlar çıkabiliyor.
İşte Tayland’da tanışabileceğiniz en popüler “Garip İsim” kategorileri:
A) Marka ve Zenginlik İsimleri (Statü Göstergesi)
Aile, çocuğunun gelecekte zengin olmasını dilediği için ona bu isimleri verir:
- Benz: (Mercedes-Benz’den gelir. Çok popülerdir, hem kız hem erkek.)
- Ford: (Araba markası)
- Bank: (Banka. Evet, bildiğimiz banka.)
- Dollar: (Para birimi.)
- Bonus: (İkramiye.)
- Porsche: (Lüks araba.)
B) Yiyecek ve İçecek İsimleri
- Beer: (Bira. Erkeklerde çok yaygındır.)
- Cake: (Kek.)
- Mint: (Nane.)
- Cream: (Kremsi.)
- Pancake: (Krep. Ünlü bir Taylandlı aktrisin adı Pancake’tir.)
- Pepsi / Cola: (Evet, bu da var.)
C) Rastgele İngilizce Kelimeler
Bazen anlamın hiçbir önemi yoktur, sadece sesin kulağa nasıl geldiği önemlidir.
- Ball: (Top)
- Golf: (Golf sporu)
- Game: (Oyun)
- Bomb: (Bomba. “Patlayıcı güç” anlamında havalı bulunur.)
- Gun: (Silah)
- Stamp: (Pul / Damga)
4. Büyük Tehlike: “Porn” Kelimesi
Burası bir Türk (veya herhangi bir yabancı) olarak en çok dikkat etmeniz gereken yerdir. Yanlış anlaşılmaya en müsait konudur.
Taylandlı kadınların (özellikle gerçek isimlerinde) sıkça “Porn” hecesini görürsünüz.
- Supaporn, Siriporn, Nataporn…
Batı dünyasında ve İngilizcede “Porn” (Porno) kelimesi çok kötü bir anlama gelse de, Tayca’da “Porn” (พร), “Kutsama / Tanrı’nın Lütfu” demektir.
Yani birinin adı Supaporn ise, bu “Altın Kutsama” veya “Güzel Lütuf” gibi muazzam bir anlama gelir.
Bu yüzden birinin isminde bu kelimeyi gördüğünüzde sakın bıyık altından gülmeyin veya garipsemeyin. O kelime, o kişi için çok kutsaldır.
5. Peki Siz Nasıl Hitap Edeceksiniz?
Taylandlı biriyle tanıştığınızda yapacağınız en büyük hata, kimliğindeki o uzun ismi (Kittiphong) okumaya çalışmaktır. Muhtemelen yanlış okuyacaksınız ve resmi kaçacaktır.
Onun yerine şu sihirli soruyu sorun:
“Chue Len Arai Khrup/Ka?”
(Oyun adın / Takma adın nedir?)
Size muhtemelen “Bana ‘Nut’ de”, “Adım ‘Fern'” veya “Ben ‘Golf'” diyeceklerdir.
Artık siz de o samimiyet çemberine girdiniz.
Özetle: Tayland, bir erkeğin adının “Bira”, kız arkadaşının adının “Kek”, en yakın dostlarının adının “Domuz” olduğu; ama bu durumun dünyanın en normal şeyi sayıldığı harikalar diyarıdır.
Siz de Tayca öğrenirken kendinize bir “Chue Len” (Takma Ad) seçmeyi unutmayın. Benimki ne mi? Sanırım “Chang” (Fil) bu siteye çok yakışıyor!
