Bangkok Suvarnabhumi Havalimanı’na indiniz. Pasaport kontrolünden geçtiniz, bavulunuzu aldınız. Dışarı çıkıp taksi beklerken, cebinizdeki elektronik sigarayı (Vape) çıkarıp keyifli bir nefes çektiniz.
Ve bir anda omzunuza bir el dokundu. Üniformalı bir polis.
Size Tayca bir şeyler söylüyor ve elinizdeki cihazı işaret ediyor. Siz “No smoking?” diye soruyorsunuz. O ise “No legal, come with me” (Yasal değil, benimle gel) diyor.
Tebrikler. Tatilinizin en büyük kabusu başladı.
Çünkü Tayland’da elektronik sigara bulundurmak, uyuşturucu bulundurmakla benzer bir ciddiyetle ele alınabilen bir suçtur.
Peki ama neden? Dünyanın eğlence başkenti olan, esrarın (kenevirin) bile belirli şartlarda serbest bırakıldığı bu ülkede, masum görünen bir elektronik sigara neden “Devlet Düşmanı” ilan edildi?
Bu yasağın arkasında sadece sağlık yok; politika, para ve bürokrasi üçgeni var. Gelin bu dumanlı hikayeyi aralayalım.
1. Yasağın Boyutu: Hapis Cezası Şaka Değil!
Öncelikle durumun ciddiyetini anlayalım. Tayland’da elektronik sigara, nargile kalemleri ve e-likitlerin ithalatı, ihracatı, satışı ve bulundurulması 2014 yılından beri yasaktır.
Yasa, “Tüketici Koruma Kurulu” ve “Gümrük Yasası” kapsamında uygulanır.
Eğer yakalanırsanız kağıt üzerinde şu cezalarla karşılaşırsınız:
- Hapis Cezası: 5 yıla (bazı maddelere göre 10 yıla) kadar hapis.
- Para Cezası: Cihazın değerinin 4-5 katı kadar ağır para cezası.
- Sınırdışı: Ülkeden atılma ve kara listeye alınma.
“Turistim, beni affederler” diye düşünmeyin. Haberlerde, sadece boynunda vape asılı olduğu için tutuklanan, karakola götürülen ve kefaletle serbest kalmak için binlerce dolar ödeyen turistlerin hikayeleriyle doludur.
2. Resmi Gerekçe: “Gençleri Koruyoruz” (Sağlık Kalkanı)
Tayland Hükümeti’ne “Neden?” diye sorarsanız, alacağınız resmi cevap şudur: Halk Sağlığı.
Tayland, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) tütün kontrolü konusundaki tavsiyelerini dünyada en sıkı uygulayan ülkelerden biridir.
- Gençlik Tehdidi: Hükümet, elektronik sigaraların aromalı yapıları (çilek, mango, kola vb.) nedeniyle çocukları ve gençleri sigaraya özendirdiğini savunur. Buna “Gateway” (Giriş kapısı) etkisi derler.
- Bilinmeyen Riskler: “Elektronik sigaranın uzun vadeli etkileri bilinmiyor, biz halkımızı kobay yapmayız” mantığıyla, “İhtiyatlılık İlkesi” gereği toptan yasaklamışlardır.
Buraya kadar her şey mantıklı ve etik görünüyor, değil mi? Ama madalyonun bir de diğer yüzü var.
3. Gerçek Sebep: Tayland Tütün Tekeli (Para Konuşur)
Tayland’ı yakından tanıyan herkes bilir ki, bir şey yasaksa arkasında genellikle “Vergi” veya “Kar Kaybı” vardır.
Tayland’da sigara pazarı, devlete ait olan “Thailand Tobacco Monopoly” (Tayland Tütün Tekeli – TTM) tarafından domine edilir. Devlet, sigara satışından muazzam bir vergi geliri elde eder.
- Vergilendirme Sorunu: Elektronik sigara likitlerini vergilendirmek çok zordur. Kaç miligram nikotin var? Hangi aromadan ne kadar vergi alınacak? Cihazdan mı vergi alınacak, pilinden mi? Tayland bürokrasisi bu karmaşık vergi sistemini çözmek yerine, “Kökten yasaklayalım” yolunu seçmiştir.
- Gelir Kaybı: İnsanlar elektronik sigaraya geçerse, devletin tütün tekelinden kazandığı milyarlarca Baht’lık gelir düşecektir. Yani kısaca; Vape içerseniz devlet para kaybeder. Devlet para kaybetmeyi sevmez.
Bu yüzden, elektronik sigara “sağlığa zararlı” olduğu için değil, “devletin kasasına zararlı” olduğu için en büyük düşmandır.
4. Turist Tuzağı: “Tea Money” (Rüşvet Çarkı)
Yasağın devam etmesinin bir diğer (resmi olmayan) sebebi de, yozlaşmış bazı polis memurları için kolay bir gelir kapısı olmasıdır.
Sokakta yürürken bir turist sigara içse kimse bakmaz. Ama elinde elektronik sigara olan bir turist, “Yürüyen ATM” gibidir.
Süreç genelde şöyle işler:
- Polis sizi durdurur ve cihazı görür.
- Karakola gitmekle ve hapisle tehdit eder.
- Siz korkarsınız.
- Polis, “Tamam, şimdi 20.000 Baht (yaklaşık 600 Dolar) ceza ödersen seni bırakırım” der.
- Parayı ödersiniz, makbuz almazsınız. Para polisin cebine (Tea Money) gider.
Bu durum o kadar yaygınlaşmıştır ki, turist rehberleri gruplarını “Aman ha, vape getirmeyin, polise yem olursunuz” diye uyarır.
5. “Ama Sokakta Satılıyor!” Çelişkisi
Tayland’a gittiğinizde şok olacaksınız. Sukhumvit, Khao San Road veya Pattaya sokaklarında tezgahların üzerinde açık açık elektronik sigara satıldığını göreceksiniz.
Turistler bunu görünce şöyle düşünür: “Demek ki yasak değilmiş, baksana adam satıyor!”
HAYIR! Sakın bu tuzağa düşmeyin.
- Satan kişi: Yasadışı iş yapıyor ama muhtemelen yerel polise rüşvetini veriyor ve “görmezden geliniyor”.
- Alan kişi (Siz): Sizin korumanız yok. Satın aldığınız an suçlusunuz. Polis sizi durdurduğunda “Ama orada satılıyordu!” demeniz hiçbir şeyi değiştirmez. Uyuşturucu satıcısını görüp uyuşturucu almak sizi suçsuz yapmaz.
6. Özet: Türkiye’ye Dönerken Ne Olacak?
Sadece Tayland’a girerken değil, çıkarken de risk altındasınız.
Bavulunuz X-Ray’den geçerken güvenlik görevlileri elektronik sigarayı görürse:
- Cihaza el koyarlar (Çöpe atarlar).
- Duruma göre para cezası kesebilirler.
Yani Türkiye’den getirdiğiniz o pahalı IQOS veya Vape cihazınız, Tayland gümrüğünde çöp olur.
Sonuç: Ciğerlerinize ve Cüzdanınıza Yazık Etmeyin
Tayland harika bir ülkedir. Özgürlükler ülkesidir. Ama konu “Vape” olunca Kuzey Kore kadar katıdır.
Bu siteyi okuyan dostum, sana en samimi tavsiyem:
Eğer elektronik sigara kullanıyorsan, Tayland tatilin boyunca nikotin bandı veya nikotin sakızı kullan. Ya da bu tatili sigarayı bırakmak için bir fırsat olarak gör.
Ama sakın, “Bana bir şey olmaz” diyerek o cihazı bavuluna koyma.
Çünkü Tayland’ın turkuaz denizlerini, demir parmaklıklar arkasından izlemek istemezsin.
Unutma: Tayland’da Vape Dumanı = Hapishane Duvarı.
